Firma Bolt Graphics, startup z Sunnyvale w Kalifornii, zapowiedziała nową kartę graficzną o nazwie Zeus, która według deklaracji producenta ma być nawet 10-krotnie wydajniejsza od flagowej karty NVIDIA GeForce RTX 5090. Ta rewolucyjna konstrukcja ma zdefiniować na nowo rynek procesorów graficznych, oferując niespotykane dotąd możliwości w zakresie renderingu, obliczeń wysokiej wydajności (HPC) oraz gier. Deklaracje wyglądają wyjątkowo obiecująco, jednak wiążą się z nimi pewne kontrowersje, które wymagają bardziej szczegółowej analizy.
Innowacyjna architektura i wyjątkowa konstrukcja
W przeciwieństwie do tradycyjnych GPU od AMD, Intela czy NVIDIA, Zeus bazuje na otwartej architekturze RISC-V oraz wykorzystuje zaawansowaną konstrukcję wielochipletową. Rdzeń Zeus zawiera uniwersalny rdzeń skalarny RVA23 typu out-of-order połączony z jednostkami ALU FP64 oraz rozszerzeniem wektorowym RISC-V Vector Extension Version 1.0 (RVV 1.0), obsługującym typy danych 8-bit, 16-bit, 32-bit i 64-bit. Karta zaprojektowana jest tak, aby umożliwić wykorzystanie jednego, dwóch lub nawet czterech połączonych układów graficznych współpracujących z pamięcią LPDDR5X.
Bolt Graphics oferuje kartę w kilku wariantach:
Zeus 1c26-032 – model podstawowy z jednym procesorem, wyposażony w 32 GB pamięci LPDDR5X (przepustowość 273 GB/s) z możliwością rozbudowy o dodatkowe 128 GB pamięci DDR5 przy użyciu dwóch modułów SO-DIMM. Ta wersja pobiera zaledwie 120 W energii, co stanowi zaledwie ułamek zapotrzebowania energetycznego GeForce RTX 5090 (575 W).
Zeus 2c26-064/128 – model z dwoma procesorami i 64 GB lub 128 GB pamięci LPDDR5X, o poborze mocy 250 W i zdolności obliczeniowej 154 gigarajów.
Zeus 4c26-256 – najwydajniejsza wersja wyposażona w cztery procesory i 256 GB pamięci LPDDR5X, z możliwością rozbudowy do imponujących 2 TB pamięci DDR5, przy poborze mocy 500 W i wydajności 307 gigarajów.
Wydajność, która zmienia reguły gry
Według deklaracji producenta, nawet podstawowy model Zeus 1c26-032 oferuje 2,5-krotnie wyższą wydajność w zadaniach renderingu w porównaniu do GeForce RTX 5090. W obliczeniach FP64, Zeus może pochwalić się trzykrotnie wyższą wydajnością – do 5 TFLOPS w porównaniu do 1,6 TFLOPS oferowanych przez flagowy model NVIDIA. Wersje z dwoma i czterema układami graficznymi mają skalować się liniowo, co zapewnia proporcjonalny wzrost wydajności.
Jeszcze bardziej imponujące są wyniki w śledzeniu ścieżek (path tracing) – Zeus 1c oferuje 77 Gigarays w porównaniu do 32 Gigarays dla RTX 5090. Wersja z czterema procesorami (Zeus 4c) ma zapewniać nawet 307 Gigarays, co stanowi ogromny skok w wydajności renderowania. Producent porównał również serwer wyposażony w 28 układów graficznych Zeus (czyli siedem serwerów typu 2U) do 280 kart graficznych GeForce RTX 5090 (czyli 35 serwerów typu 4U) w testach śledzenia ścieżek w czasie rzeczywistym.
Bolt Graphics twierdzi również, że Zeus oferuje nawet 300-krotny wzrost wydajności w symulacjach fal elektromagnetycznych w porównaniu do NVIDIA Blackwell B200, co może być kluczowe dla projektowania skanerów CT, radarów, materiałów stealth i nowoczesnych soczewek optycznych.
Przełomowe możliwości pamięciowe
Jedną z najbardziej wyróżniających cech Zeus jest modułowy system pamięci, który pozwala na niespotykane dotąd możliwości rozbudowy. Standardowe karty PCIe w systemie Zeus mogą być wyposażone w 32 GB pamięci LPDDR5X, z możliwością rozbudowy do imponujących 384 GB, co znacząco przewyższa 32 GB oferowane przez RTX 5090 przy przepustowości 1,8 TB/s.
W wersji serwerowej 2U, Zeus może być skonfigurowany z pamięcią sięgającą 2,25 TB, a pełny rack serwerów Zeus 2U może zgromadzić nawet 180 TB pamięci – 8 razy więcej niż tradycyjne rozwiązania GPU. Ta ogromna pojemność pamięci może zrewolucjonizować sposób projektowania infrastruktury obliczeniowej dla zastosowań naukowych, przemysłowych i rozrywkowych.
Unikalne funkcje sieciowe i interfejsy
Zeus wyróżnia się także natywną integracją wysokowydajnych interfejsów sieciowych – każda karta posiada wbudowany kontroler 400 GbE QSFP-DD, a wersje serwerowe oferują nawet interfejsy 800 GbE OSFP. To nowatorskie podejście eliminuje potrzebę stosowania dodatkowych, kosztownych kart sieciowych o wysokim poborze energii i zwiększonej latencji, umożliwiając bezpośrednie połączenie kart Zeus na masową skalę.
Karta wyposażona jest również w dwa pełnowymiarowe złącza PCIe 5.0 x16 z obsługą CXL 3.0, co umożliwia efektywne współdzielenie pamięci pomiędzy wieloma kartami. Ponadto, Zeus posiada standardowe wyjścia wideo DisplayPort 2.1a oraz HDMI 2.1b. Warto zauważyć nietypową konstrukcję karty, widoczną na udostępnionych przez producenta wizualizacjach.
Ekosystem oprogramowania
Bolt Graphics opracował również własny silnik renderujący Glowstick – zaawansowane narzędzie do śledzenia ścieżek w czasie rzeczywistym, które będzie dołączane do każdej karty Zeus. Glowstick umożliwia renderowanie w rozdzielczości 4K przy 120 klatkach na sekundę i obsługuje kluczowe standardy branżowe, takie jak MaterialX i OpenUSD, zapewniając kompatybilność z popularnymi środowiskami produkcyjnymi, w tym AutoCAD, Revit, Fusion 360 i 3ds Max.
Zeus, bazując na RISC-V, może potencjalnie wykorzystywać istniejące narzędzia i biblioteki open-source, jednak nie jest jeszcze jasne, czy będzie wspierać standardowe frameworki takie jak OpenCL, Vulkan czy warstwy translacji CUDA, które są kluczowe dla zyskania uznania w środowiskach HPC.
Dostępność i przyszłość
Bolt Graphics planuje udostępnić pierwsze zestawy deweloperskie pod koniec 2025 roku, natomiast masowa produkcja ma ruszyć pod koniec 2026 roku. Firma zapowiada również pokazy na żywo podczas Game Developers Conference w San Francisco (17-21 marca). Zainteresowani mogą już zapisywać się na wczesny dostęp za pośrednictwem strony internetowej Bolt Graphics.
Warto zauważyć, że firma Bolt Graphics została założona w 2020 roku przez Darwesha Singha, który posiada doświadczenie w budowaniu centrów danych dla dużych przedsiębiorstw oraz w projektowaniu rozwiązań ray tracingu już od 2014 roku. Jego doświadczenie może być kluczowe dla sukcesu projektu Zeus.
Rewolucja czy tylko obietnice?
Chociaż zapowiedzi Bolt Graphics robią ogromne wrażenie, warto zachować pewien dystans. Obecnie firma nie zaprezentowała jeszcze działającego prototypu, a wszystkie deklarowane wyniki wydajnościowe opierają się na symulacjach i emulacjach. Producent skupia się głównie na wydajności w obliczeniach i renderowaniu, natomiast brakuje szczegółowych informacji o wydajności w grach.
Należy również pamiętać, że stworzenie konkurencyjnego ekosystemu oprogramowania będzie dużym wyzwaniem dla nowej firmy, zwłaszcza w kontekście dobrze ugruntowanych rozwiązań NVIDIA z CUDA czy AMD z ROCm. Ponadto, trudno jest uwierzyć, że nowa firma mogłaby opracować rewolucyjny układ, który oferowałby znacznie lepsze możliwości niż karty opracowane przez takich gigantów jak NVIDIA.
Jeśli jednak Zeus rzeczywiście spełni wszystkie zapowiedzi, może zrewolucjonizować rynek GPU, szczególnie w zastosowaniach profesjonalnych i naukowych, wprowadzając nowego, znaczącego gracza obok takich gigantów jak NVIDIA czy AMD. Do zapowiedzi należy jednak podchodzić z dystansem – przynajmniej do momentu, gdy producent zaprezentuje działającą kartę, która rzeczywiście osiąga deklarowane wyniki.
