Domena internetowa to zgodnie z definicją przyjętą przez WIPO przyjazna człowiekowi transkrypcja adresu internetowego, czyli inaczej mówiąc tłumaczenie numerycznego adresu IP komputera na ciąg wyrazów łatwy do zapamiętania przez człowieka.
Domenę internetową cechuje:
- niepowtarzalność – nie jest bowiem możliwa rejestracja dwóch identycznych domen, ponieważ z reguły następuje ona w myśl zasady first come, first served oraz
- łatwość rejestracji – o pierwszeństwie zarejestrowania decyduje jedynie pierwszeństwo złożenia odpowiedniego wniosku, nie zaś materialnoprawne podstawy do posługiwania się przez wnioskodawcę określonym oznaczeniem odróżniającym, takim jak np. znak towarowy.
To właśnie te dwie wskazane wyżej cechy domeny internetowej są przyczyną występowania zjawiska nazywanego spekulacyjną rejestracją domen internetowych, które opisuję poniżej.
Spekulacyjna rejestracja domen
Pojęciem tym określa się co do zasady rejestrację domeny internetowej naruszającą prawa do różnego rodzaju oznaczeń odróżniających, często dokonywaną w złej wierze czy w zamiarze złożenia oferty zbycia domeny za wygórowaną cenę uprawnionemu do danego oznaczenia odróżniającego. W związku z tym spekulacyjna rejestracja domeny internetowej może skutkować zarówno naruszeniem praw takich jak prawa osobiste, prawo do znaku towarowego czy prawo do firmy, jak i popełnieniem deliktu nieuczciwej konkurencji.
Płaszczyzny ochrony
Biorąc pod uwagę fakt, że w prawie polskim brak jak dotąd odrębnych przepisów dotyczących domen internetowych, płaszczyzny ochrony przed ich spekulacyjną rejestracją zostały wypracowane przede wszystkim w doktrynie oraz w orzecznictwie. Należą do nich w szczególności:
- przepisy prawa własności przemysłowej o prawie ochronnym na znak towarowy,
- przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji dotyczące poszczególnych typów czynów nieuczciwej konkurencji,
- przepisy prawa cywilnego o ochronie prawa do firmy oraz
- przepisy prawa cywilnego o ochronie dóbr osobistych.
Sąd powszechny czy sąd arbitrażowy
Sądami właściwymi do rozpoznawania sporów dotyczących domen „.pl” są sądy powszechne lub sądy arbitrażowe. Należy zauważyć, że postępowanie polubowne stanowi alternatywną ścieżkę ochrony praw wobec tradycyjnego postępowania przed sądem powszechnym. W Polsce istnieją dwa sądy polubowne do rozstrzygania sporów domenowych tj. Sąd Polubowny ds. Domen Internetowych przy Polskiej Izbie Informatyki i Telekomunikacji oraz Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie. Porównując postępowanie polubowne z tradycyjnym postępowaniem przed sądami powszechnymi możemy dojść do wniosku, że jest ono:
- znacznie szybsze – zgodnie z regulaminem Sądu Polubownego ds. Domen Internetowych arbiter ma obowiązek przeciwdziałania przewlekaniu postępowania przez strony, a samo postępowanie powinno zostać zamknięte w terminie 30 dni od momentu wyrażenia przez arbitra zgody na rozstrzygnięcie sporu,
- w znacznym stopniu odformalizowane – uregulowaniem specyficznym dla postępowania arbitrażowego jest możliwość przesyłania korespondencji drogą elektroniczną lub faksem z wyjątkiem np. pozwu czy wniosku o przeprowadzenie mediacji,
- mniej kosztowne – z Wykazu Opłat Sądu Polubownego ds. Domen Internetowych wynika, że:
- opłata kancelaryjna to koszt 200,00 PLN netto,
- wpis od pozwu w postępowaniu prowadzonym przez jednego arbitra wynosi 3.000,00 PLN netto,
- wpis od pozwu w postępowaniu prowadzonym przez trzech arbitrów wynosi 6.000,00 PLN netto,
- opłata wstępna za wszczęcie postępowania mediacyjnego to koszt 500,00 PLN netto,
- opłata ostateczna za przeprowadzenie postępowania mediacyjnego wynosi 1.000,00 PLN netto.
Ponadto w odróżnieniu od postępowania spornego przed sądem powszechnym w postępowaniu arbitrażowym nie obowiązuje reguła rozpoznawania sprawy na rozprawie. Zgodnie bowiem z regulaminem Sądu Polubownego ds. Domen Internetowych arbiter wyznacza rozprawę, z własnej inicjatywy lub na żądanie obu stron, tylko w sytuacji, gdy uzna, że jest to niezbędne dla wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy. Poza tym podejmując decyzję o rozstrzygnięciu sporu przez sąd polubowny, należy pamiętać że zgodnie z regulaminem Sądu Polubownego ds. Domen Internetowych postępowanie przed nim jest jednoinstancyjne, przez co wyrok tego sądu może zostać uchylony jedynie przez sąd powszechny zgodnie z regułami określonymi w art. 1205 – 1211 kodeksu postępowania cywilnego.
