Pisanie to rzemiosło, które powinno przeradzać się w sztukę, także na stronach WWW. Wielu początkujących dziennikarzy zastanawia się jednak, co zrobić, by ich puste kartki czy ekrany zapełniły się szybko teksem i to w dodatku dobrym?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy zapoznać się z kilkoma zasadami kunsztu dziennikarskiego. Pierwszą z nich stanowi umiejętność posługiwania się językiem ojczystym, jak również opanowanie zasad gramatyki. Drugą zasadą warsztatu pisarskiego jest konieczność pogodzenia się faktem, że pisanie to proces, na który składa się kilka etapów. Należy zawsze o nich pamiętać i przestrzegać ich kolejności. W dziennikarstwie prasowym wyróżnia się pięć takich etapów:
1. zamysł tematyczny
2. zbieranie materiałów (reporterka)
3. analiza faktów i zaplanowanie tekstu
4. napisanie jego wersji roboczej
5. zredagowanie i wygładzenie
Przyjrzyjmy się teraz poszczególnym etapom z bliska.
Zamysł tematyczny – pomysł
To pierwszy krok, od którego zaczynamy pracę. W zależności od tego w jakim piśmie pracujesz, będzie to albo wydarzenie polityczne, np. wizyta prezydenta w Moskwie, społeczne – np. problem bezrobocia w woj. warmińsko – mazurskim albo naukowe, jak np. opracowanie mapy ludzkiego genomu. Na kolegium redakcyjnym możesz przedstawić też własną propozycję tematu, który zafrapował cię dzisiaj rano, a jest nim, np.: depresja. Załóżmy, że to jest twój temat na artykuł. Jeśli redaktor prowadzący kolegium „podchwyci&qout; temat, na pewno da ci kilka wskazówek, tj.: do jakich specjalistów najlepiej się zwrócić, z prośbą o wypowiedź, czy zamieścić w artykule historię osoby, która borykała się z depresją, itp. Oczywiście nikt nie powie ci wszystkiego. To ty musisz mieć wizję swojego dzieła i wiedzieć, co chciałbyś, aby się tam znalazło, a raczej, czego twój czytelnik chciałby się dowiedzieć. Redaktor może przedyskutować z tobą temat i wyczulić cię na pewne kwestie, reszta należy do ciebie. A zatem mamy już temat, więc przystępujemy do pracy, czyli do etapu drugiego.
Zbieranie materiałów – reporterka
Dotrzyj do ludzi, którzy mogą przedstawić poruszany przez ciebie problem, z różnych punktów widzenia. Jeśli więc trzymamy się wybranego tematu, powinieneś poprosić o wypowiedź co najmniej jednego specjalistę (lekarza), poprosić o wypowiedź np. znane osoby, które cierpiały bądź cierpią na tę chorobę. Zamiast tego, możesz umówić się także rozmowę z przedstawicielem ośrodka terapeutycznego, w którym leczą się ludzie pogrążeni w depresji. Możliwości jest wiele. Oprócz tego, zbierz możliwie jak najwięcej materiałów, które będziesz mógł, a nawet musiał wykorzystać przy opisaniu zjawiska. Potrzebne będą ci dane statystyczne, opis objawów oraz odmian choroby. Pamiętaj, że musisz zdobyć jak najwięcej materiałów, tak by mieć z czego wybierać.
Analiza faktów i zaplanowanie tekstu
Jeśli już zgromadziłeś wszystkie potrzebne materiały, musisz je uważnie zanalizować. Zobacz, które wypowiedzi możesz wykorzystać w lidzie, z których skorzystasz częściowo, a z których zrezygnujesz zupełnie. Sprawdź czy zapytałeś o wszystko. Dokonując selekcji pamiętaj o dwóch zasadach: które fakty są najważniejsze? oraz jakie pytania nasuną się czytelnikowi, na które będzie chciał znaleźć odpowiedź w twoim tekście?
Sporządzając plan możesz zrobić szkic, przypominający konspekt. Możesz też posłużyć się metodą wyliczenia faktów i numerowania ich według znaczenia. Przy planowaniu najważniejsza jest zdolność kojarzenia i zestawiania szczegółów.
Wersja robocza teksu
Od czego zacząć? Napisz cokolwiek. To, co robisz nie jest nieodwracalne! Jeśli nie wyjdzie, skasuj tekst i zacznij jeszcze raz. Jeśli oczywiście masz wystarczającą ilość czasu na pracę nad tekstem, możesz zaczynać i pięć czy więcej razy. Staraj się pisać tak, jakbyś opowiadał jakąś historię, nie używając jednak wyrażeń potocznych i typowych dla języka mówionego. Kiedy brudnopis jest już gotowy, oderwij się od niego choćby na chwilę – zajmij się czymś innym, po to by móc wrócić do niego bardziej zdystansowanym i krytycznym. Łatwiej go będzie wtedy poprawić.
Zredagowanie i wygładzenie tekstu
Tekst nie od razu jest doskonały. Kiedy już „odleżakuje” swoje, przystąp do jego korekty. Zwróć uwagę, czy nie ma w nim za dużo przymiotników i przysłówków, które wcale nie wzmacniają argumentacji, a świadczą o niepewności autora. Sprawdź czy twoje zdania nie są zbyt rozbudowane i zawiłe – powinny być proste. Nie używaj zbyt wyszukanych słów, a terminy, których czytelnik może nie zrozumieć – wyjaśnij. Unikaj „lania wody”, czyli przegadania. Usuń wszystkie fragmenty nieistotne, tak aby tekst był wartki i zwięzły. Gdy przystępujesz do wygładzania tekstu zawsze przeczytaj go na głos, wtedy łatwiej wyłapiesz potknięcia.
